Częstochowa – spojrzenie w przeszłość
W najbardziej reprezentacyjnym obiekcie Muzeum Częstochowskiego znajduje się wystawa stała Częstochowa – spojrzenie w przeszłość, przedstawiająca historię miasta i regionu od pradziejów, poprzez pierwszą wzmiankę o miejscowości w dokumencie biskupa Iwo Odrowąża, lokację wsi i nadanie praw miejskich, potop szwedzki, konfederację barską, okres zaborów, I wojny światowej, aż po udział częstochowian w walkach o kształt granic II Rzeczypospolitej. Ukazuje również Częstochowę jako prężny ośrodek przemysłowy, który rozwinął się pod koniec XIX w.
Na ekspozycji zaprezentowano ponad 1000 oryginalnych obiektów archeologicznych, historycznych i przyrodniczych. Do najciekawszych należą szczątki wymarłych zwierząt z epoki lodowcowej, gliniane grzechotki i figurki zoomorficzne z epoki brązu, ornamentowane naczynia ceramiczne czy bransoleta z żelaza meteorytowego, najstarsze zachowane dokumenty dotyczące historii miasta, różnorodne plany Częstochowy, miecz z XIV w., szlachecki pas kontuszowy typu słuckiego z XVIII w., pamiątki z Wystawy Przemysłu i Rolnictwa z 1909 r., pocztówki i fotografie, m.in. przedstawiające zabudowę miasta w XIX i XX w. w fotoplastykonie, a także militaria i monety średniowieczne oraz z późniejszego okresu I Rzeczypospolitej. Poszerzenie wiedzy i zabawę dla najmłodszych umożliwiają aplikacje stacjonarne.
Ekspozycji towarzyszy bogata oferta spotkań, wykładów oraz warsztatów edukacyjno-popularyzatorskich skierowanych do różnych grup wiekowych, jak również dla osób z dysfunkcją wzroku.
Kuratorzy wystawy: Mariusz Grzyb, Maciej Kosiński, dr Łukasz Pabich, Małgorzata Szczęsna, Magdalena Wieczorek-Szmal
Instytucje udostępniające oraz użyczające zabytki i materiały archiwalne: Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Główne Zakonu Paulinów na Jasnej Górze, Archiwum Narodowe w Szwecji (Riksarkivet) w Sztokholmie, Archiwum Państwowe w Częstochowie, Archiwum Narodowe w Krakowie, Biblioteka Narodowa w Warszawie, Biblioteka Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, Biblioteka Polskiej Akademii Umiejętności i Polskiej Akademii Nauk w Krakowie, Biblioteka Uniwersytecka w Warszawie, Instytut Archeologii Uniwersytetu Jagiellońskiego, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla z Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Państwowe Muzeum Archeologiczne w Warszawie, Zespół Parków Krajobrazowych Województwa Śląskiego w Będzinie.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego oraz Gminy Miasta Częstochowy.
